Islaamka Miyaa Dumarka Sharafta Siiyay Mise 8 Marso!

Waxaan ku bilaabayaa Eebe wayne magicii naxariis iyo nabadgalyo Nabi Maxammad csw korkiisa ha ahaato. intaaa kagadaal waxaan rabaa qormadaan inaan kusoo qaato tusaalooyin badan oo aan kasoo guuriyay Qur’aanka Kariimka ah iyo Axaadiista rasuulka csw, waxaan kaloo kusoo qaadan doonaa taariikh kamid ah gabdhihii ku barbaaray hurumarka islaamka maggacana ku yeeshay. Waxaan kaloo kusoo qaadan doonaa Tix gabay ah oo la tiriyay markay gabdhihii ay qoonsadeen ku ekaanshaha hooyanimo iyo shaqooyinkii ay ku ammaa naayeen diintuna fartay.

Waxaan ka afeefanayaa inaanan taageereen oo aanan raali ka ahayn ragga iyagu kabayray Diinta islaamka waxay fartay iyo dhaqankii wanaagsanaa ee soomaaliyeed. Ragga qaadka cunaya ee ilaaway caruurtoodii, mustaqbalkoodii, diintoodii, ooridooda suubanayd iyo waliba dalkoodii. Waxaan xaalmarin u dirayaa dhammaan hooyooyinka marfishka laga doortay, hooyooyinka loo gaystay anshax xummada iyo waliba hooyooyinka labaday inay koriyaan caruur aan ciddi u maqnayn, ceelna u qodnayn iyo waliba caruur taas oo aabe yaashooddna ladilay.

Waxaynu ku bilaabi doonaa sida sharafta uu usiiyay hooyada Islaamku taas oo marka loo bandhigo 8da Marso ay kuu muuqanayso hoosaasinta ku maldahan. Ma doonayno in badan inaan ka hadalno 8da marso iyo waxay tahay. Waayo dunida oo idil ayaa daabka u haysa. Laakiin waxaan doonaynaa inaan xaasuusiyo da’ayarta ku baraarugay 8da marso oo sodon iyo shan jirsatey, laga yaabee in aynan u suurtoobin inay ogaadaan  Islaamka iyo wuxuu siiyay. Laakiin uma cudurdaarayno hooyada aqoon gadaasheed masarka tuurtay oo doorbiday dhaqanka gaaleed. Aanku bilaabo’e sharafta Islaamku dumarka siiyay maxaytahy?. Tusaale ahaayn dumarkii qur’aanka Eebe wayne hadalkoodi ku soo qaatay.

 ” Xusuuso markay tidhi Haweenaydii Cimraan Eebow waxaan kuugu Nadray waxaa uurkayga ku jira inuu Xor kuu ahaado (Cibaadadaada) ee iga aqbal adiga umbaa wax Maqleoge ehe.) (1)

“ Waxaa kale oo Eebe Tusaale uga dhigay kuwa rumeeyey Haweenaydii Fircoon markay tidhi Eebbow Guri agtaada iiga dhis jannada dhexdeeda, igana nabad geli Fircoon iyo Camalkiisa, igana nabad geli dadkaas daaliminta ah. (2)

” (Xusuuso) markay tidhi Malaa’igtu Maryamoy Eebe waa ku doortay waana ku daahir yeelay wuxuuna kaa doortay Haweenka Caalamka. (3)

Intaas aan kaga gaabsano tusaalooyinkii qur’aanka kariimka ah bal sharafta ka wayni waa maxay in  Allaaahii Aduun iyo aakhiraba lahaa uu kugu xuso kitaabkiisa. Waxaa sharaf ugu filan dumarka in lagu xusay qur’aan ilaa Qiyaamahu uu ka dhacayo la akhrisan doono. ayaadkaas qur’aanka ahi waxay ka dhammaantood gabdhahaas iyagu rumeeyay Eebe wayne, raacayna wuxuu faray. Su’aasha iswaydiinta mudani waxay tahay 8da marso ma looga hadlaa dumarkaan Allaaah subxaanah uu sharfay? Waligiin ma maqasheen hooyooyinka aduunka oo inta ay isu yimaadeen oranaya: “Aan u Mahadnaqno Allaah sw iyo sharafta uu nagusiiyay Islaamka?”

Tusaalooyinka Axaadista.

” Malakul Jibriil cs ayaa Nabi Maxammad csw u yimid maalin isagoo sida hadyad tii ugu qaalisanayd oo lasiiyo qof dumar ah waligeed. Ixtiraam ka islaamku dumarka siiyay waxaa kaloo tusaale u noqon kara in Ilaahay  Malakul Jibriil ugu soo dhiibay hadyad isagoo Salaan uga wada Khadiijo Rabbigeed ( Allaaah Subxaanah watacaalaa)(4). Runtii dummarka ixiraam wayn ayuu siiyay islaamku.

Waxay kaloo taariikhdu xustay sida nabi Maxammad csw ixtiraam u siin jiray dumarka.Waxaan ka arki doonaa sida uu u la tashaday markay adkaatay taladu.(5) Heshiiskii Xudaybiya markii ay qoonsadeen asxaabtii nabiga csw ayna ku adkaatay inuu dhaqan galiyo heshiiska. Kolkaas ayuu dib ugu soo laabtay Khaymadiisa ( Teendhadiisa ) isagoo ka murugaysan asxaabtiisa inay qoonsadeen heshiiska,Hooyadeen Umusalama ayuu u bandhigay qoonsigii uu kala kulmay asxaabtiisa. Talada iyo xikmada waa loo kala dhashaaye markiiba waxay bilawday inay ka fakarto sidii ay xal ugu keeni lahayd, waayo waa lataliye wanaagsan laguna aaminay talada, waxayse talo ku bixisay inuu  rasuulku u bilaabo Xiirashada  gawracona dabxigiisa (neefkaagana qasho), taladeedii ayuu qaatay kolkaas ayuu ku dhaqaaqay inuu fuliyo taladii hooyadeen Umu salama. Kolkay arkeen rasuulkii Alle oo xiiranaya gawraciisiina sa maynaya kolkaas ayay iyaguna bileebeen xiirasho iyo inay wax gawracaan.

Gabdhaha cilmiga leh islaamka miyaa ku horeeyay mise 8da marso?.

Aynu sooqaadano hal qiso oo kamid ah gabdhihii aabe yaashood cilmaga bareen kuna xeel dheeraaday qaybaha kala duwan ee cilmiga. Sida Fiqhiga, Tafsiirka, Xadiiska iyo Adabka oo gabayadu lasocdaan. Haddaba waxaa kamid ahayd gabdhahaasi Faaduma Bintu Sheekh Calaa’idiin Alsamarqandi, Faaduma waxay ku barbaarrtay guri uu ka qodan yahay ceel cilmi ah, qofkii ka cabbaana harraad danbe looga baqayn. Faaduma waxay noqotay qof harraadan oo harraad boggay, waxaa dhacay in cilmiga laga qaato oo loo soo  xerraysi tago.(6) Waqti gaas waxaa laga joogaa Boqolaal sano 8da marso ma ay jirrin.

Waxaynu kusoo gunaanadaynaa Qormadaan Tix gabay ah oo uu tiriyay Cismaan Yuusuf (7)Keenadiid. Waqtiga uu tirriyay na ay ahayd waqti markii ay dumarku bilaabeen inay guryaha kasoo baxaan oo ay ka qayb qaataan shaqooyinkii raga. Leegadiina kamid noqdaan, tixda laba dummar ah oo isu halqabsanaya ayuu ka dhigay. Laakiin inagau waxay soo qaadanay middi iyadu Dhaqankii iyo Diintii qoonsanin.

Xirgi midaan lahayn baatay xaliimooye

Xijaab li’ida kaa muuqataad kaxadi yaysaaye

Xornimada waxaad mooday waa xil iyo ceebaale

Xaaraani waa’inaad ajnabi u xaragootaaye

Xadiiskiyo Qar’aanka inafary inaan xishoonaaye

Malaha xaal gadaal kood dhashay yaad xaq u taqaaniine

Xaashida muraad laguwato iyo xeeladaa jira’e

Xikma Dawladeed iyo Cilmiga maxajinaysaane

Xiskuna ma ogolaan karo inaad xaakin noqotaane

Xanaanadan gurigaan u ahay xero islaameede

Xaasnimo madiidani hadaad igu xifaalayne

Xarin aan toshaa iigaroon niman xafiiskoode

Xaraar kuma gashaan iyo colaad ama xadaafiire

Xarbi waydaanba u helayn xoog iyo itaale

Xirfa aan tiin ahayn waa waxaad laxurma beesheene

Raga waxaa xaraarada ku kicin xabadka naaska’e

Xubin weeye barakaysan oo xiiso looqabo’e

Hadaan laga xafidin waa niyadu inay xumaataaye

Saad uxad gudbaysaan waa nagu xanuunwayne

Xeerkaan lahayn iyo sharciga hayska xoorina’e

Hadiikale xaqiiqsada inaan xaniyaraanaynin.

waxaynu kasoo xiganay kutubta hoos kuqoran, tirada qoraalka ku dhexjiraana waxay  tilmaami doonaan qaybta hoose ee qoraalka inaad karaadiso xigashada.

Geedka dhamasa hoostiisa

Jaabir Huseen Gacayte.   Email,  Yaaribi-janah@hotmail.com ,  Fb,   Jaber Gaeyte

———————-

1- Sura Alcimraan  ( Tafsiirka Qur’aanka waxaan kasoo qaatay websida Tanzil.com)

2- Sura Altaxriim

3- Sura Alcimraan

4- ??????: ?????? ???????

5- ?????? ???? – ??????: ??? ??? ????????? – ??????: ??????? – ?????? ?? ?????: 4/459

6-Muxaadaro lagu magcaabo (Haweenta Dhowrsan Sh Maxamed Idiris) youtube.com

7-http://www.voanews.com/somali/news/Dhaqanka-iyo-HiddahaAragtida-Guusha-Haweenkii-Gobanimo-Doonka–Q-99aad-

W/Q: jaberti Gacayte