Warqad Furan Oo Ku Socota Madaxweynaha Puntland [W/Q: Gabdhaha Puntland]

BISMILAH MAGACA NAXARIISTA BADAN EE ALLE AAN KU BILOWNO.

Mudane xaalada puntland waa mid u muuqata mid cakiran waxaa laga dheehan karaa afkaara is diidan iyo Isfahan daro waana mid ayaan daro lagu tilmaami karo . Sawaxanka, cabashada, mudaharaadka, iyo guuxa ka soo yeeraysa bulashada  Puntland qaybaheeda kala duwan ma yara lamina dhayalsan karo, sidaas awgeed waa arin u baahan  in si taxadar leh loo eego iyadoo laga duulayo arimaha mandaqada ku xeeraan.  Soomalidu waxay ku maah-maahdaa “ ninkaan arkin waxa soo socda, waxa jirana war uma hayo.” Puntland waxay gabaad u tahay dhamaan umada soomaliyeed intii nabad iyo nolol soo biday, gaar ahaan beelaha ku midoobay maamulkan, guud ahaan waxay si gaar ah hoy ugu tahay bahwaynta Daarood,  sidaas awgeed hadii aan caqliga laga tagayn puntland waa ka wayn tahay dabcan meel shaqsi, koox, ama dad gaar ah sida ay doonaan ka yeelan.   Sidaan filayo adiga naftadu ma moogid wacyiga dalku ku sugan yahay iyo in puntland cadow badan ay leedahay, marka umadan aad masuulka ka tahay waa lama huraan in la ilaaliyo nabadooda, midnimadooda, sharaftooda, iyo in la raaco meesha dantoodu ku jirto!

Mudane markii lagu dhaariyey Jan 2009 iyo waqtigii doorashada socotayba waxaad soo bandhigtay aragti fiican oo runtii dad badan ay soo dhoweeyen laakiin aad moodid in ay dhedo noqdeen.Mudane arinta maantay taagani waxa weeye maxaa ka hirgalay qodobadii muhiimka ahaa ee aad ku dhaaraY? Afar sano waa waqti dheer maxaa la taaban karaa balanqaadkii doorashada ka dib?  Balantii doorasho xor ah ma dhacday 4 sano ka dib? Xorayntii las-anod ee ahayd magalada ka maqnayd puntland xiligii aad talada qabatay? Maxaa ka hirgalay kobcinta dhaqalaha, fidinta maamulka,  mase jiraa mashruuc muuqda oo la taaban karo oo dowladadu fulisay?  Arimahan aan kor ku soo xusnay hadii ay hirgaleen iyo hadii kale shacabka iyo taarikhda ayaan u daynaynaa!  Si kastaba ha ahaatee shacabka puntland gacmo furan iyo fardo ayey kugu soo dhoweeyen  oo waliba kula  shaqeeyen mudadii aad xilka haysay ee 4sano ahayd! Marka ma is waydiisay maxaa is badalay? Maxaa keenay sawaxanka, baaqyada iyo mudaharadka? Maxaa abuuray is fahan la’aanta? Hadii shalay fardo lagugu soo dhoweeye maxaa keenay maantay in mudaharaad iyo daabad kale lagugu soo dhoweeyo?  Arintu waxay u egtahay ninkii saca uu jeclaa caana ka waayey xiligii barwaaqada, ka dibna xili abaareedkii lo’odii ceel geeyey si uu u waraabiyo hase yeshe wuxuu waraabkii u dambaysiiyey sacii wuxuuna isaga oo la hadlaya ku yiri sacii:

HABOONOW GU’GA,

HAAN LAGUU TOLAY,

IYO HAN LAGUU QABAY,

OON LAGAA HELIN,

BAAD LA OONTOO,

AAD LA HORAN TAHAY.

Hadii aan dul istaagno balanqaadyadii badnaa sida: Soo celintii las-anod, sameynta xisbiya qaran afarta sano ee aad xilka hayso, kabida kabayasha dhaqaalaha, amniga, hormarinta waxbarashada,caafimadka, abuurid shaqo, abuurid mashaariic, dayactirka wadooyinka, dhamaystirka runwayska, canshuur dhimis, dawlad yar oo kooban, iyo qodobka kale oo badan waxaa lagu tilmaami karaa kuwa dhufan noqday!!!

Mudane inkastoo duruufo jireen laakiin wax badan ayaa la qaban karay. Marka hadii shacabku wax qabad muuqda arki waayeen ma mudan yihiin in loogu daro xil kororsi sida la yiri xeeladaysan? Maantay puntland xil kororsi uma baahna ee xal bay u baahan tahay iyo in laga hortago waxkasta oo dhalin kara khilaaf iyo Isfahan la’aan. Mudane waxaan leenahay “alle”uga baq umadan ogowna in beri lagu waydiinayo ku toosi sida ay ku jirto maslaxada dalka iyo dadku! Waa muhim in aad dhowrto balantii aad gashay iyo dhaartii  ogowna sidii shalay laguugu dhiibayna waa arin qoran!

Puntland horay ayaa dhib uga soo gaaray sanad lagu darsado dacarna waa laga leefay. Marka hadii c/lahi dhib kala kulmay, Mohamed A. hashina laga diiday, Cade muse doorasho lagu khasbay, adiga maxaa kuu dheer? 

Hadii arintu tahay xisbiyo ayaan uga gudbaynaa, Mudane sida qaynuunku qabo wax kasta waxay leeyihiin “procedure “ la raaco wixii intaas dhaafsan waa indha-cadays.marka dastuur dal loo sameynayo  Waxa ugu horeeyaa (basic rules) waa:

• Wacyigelinta shacabka lana baro dimoqradiyada (civic education.)

· Amniga la sugo

·       Tirakoob dadweyne

·       Afti dadweyne ee dastuurka loo qaado

·       Xuduudaha oo la xadeeyo

·       Hubka oo shacabka laga ururusho

·       Warqadaha aqoonsiga oo loo sameeyo mawaadiniinta iwm

Maantay soomali oo dhan waa qabaail wada hubaysan ogowna ninka dagaal sokeeya maanta u durbaan tuma ama wax is bida waa nin aan warhayn! Waxaa aad lagugu xantaa in ay kugu xeeran yihiin kuwa shacabka puntland u yaqaaniin “AARAN-JAAN” waxaa hubaal ah kuwaasi waa aafo la degay sharaftaadii iyo sumucadaadii!! Waxay u dhooban yihiin waa danahooda hadii dhib dhaco…allah naguma keene waa kuwa u horeeya ee baabuurta ku dhaca ama diyaarada ku soo booda ceebina ma qabato! Waxaa sidoo kale lagugu xantaa in aad siyaasada iyo familiga isku dhex baraxday waana arin ugub ku ah bulshada puntland…separate politics and family

GUNTII IYO GABAGABADII:

Waa arin masuuliyad ay ka saran tahay qof kasta (mucarad and muxaafid) in la dhowro nabada iyo wada noolasha lagana fogaado waxkasto oo dhantaali kara midnimada mandaqada. Arinta shaqsiga ah waa in laga hormariyaa mida guud, kuwa siyaasiyiinta sheeganaya waa in ay ka fogaadan wax kasta oo abuuri kara isku dhac. Waa in maskaxdu shaqaysaa talada la balaariyaa si shacabka puntland codkooda loo maqlo. Waxgaradka Puntland waa in ay sidoo kale ka cayaaran doorkooda allena ka baqaan!

Gaar ahaan m/weynaha madama masuuliyad gaar ah dalka iyo dadka ka saran yahay waxaan leenahaya ha iloobin dhaartii aad eebe hortii qaaday, ha hilmaamin sharaftii shacabka puntland kuu galeen,  U danqo dalka, dadka iyo naftaada oo gola ceebeed ha dhex fariisan! “nabad baa naaso la nuuga leh” xukun wanaagiis waa sharaf uga tag, puntland gacantaada yaanay ku burburin ogow hadii xukun wanaag leeyahay qarnigan ka fiiri SAdam, GADAFi,  MUBARAK,  ZINE AL ABIDINE BIN ALI, ali . A . salah, ASAD IYO KUWA HORE U LUMAY balse waxaan ka hadlaynaa puntland oo qabaail ku dhisan ama m.weyne ha loogu yeero ama oday beeled iska dheh

Alla mahad leh!

Qore :SAINAB MOHAMUD and : fowzia abdi elmi

Gabdho Aqoon-yahano reer Puntland ah